అతి దర్యాప్తు, బూటకపు విచారణ: నిరపరాధుల జీవితాలతో ఆట! - సుప్రీంకోర్టు ఆగ్రహం

'విజన్ 2026' కు ముఖ్య సంపాదకునిగా, దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం చేసిన కీలక వ్యాఖ్యలు మన సమాజంపై, ముఖ్యంగా న్యాయ వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అంశాలపై దృష్టి సారిస్తున్నాము. అతి ఉత్సాహంతో కూడిన దర్యాప్తు లేదా ఆలస్యంగా జరిగే దర్యాప్తు రెండూ న్యాయ ప్రక్రియకు ప్రాణాంతకమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ఇది కేవలం ఒక లీగల్ అంశం కాదు, నిరపరాధుల జీవితాలను ఛిద్రం చేసే సామాజిక సమస్య.

తాజాగా ఢిల్లీ నుంచి వెలువడిన ఒక నివేదిక ప్రకారం, 'బూటకపు, ఉద్దేశపూర్వక దర్యాప్తు' మరియు 'హాస్యాస్పదమైన ప్రాసిక్యూషన్' కారణంగా ఒక కుమారుడు, అతని భార్య తప్పుగా దోషులుగా నిర్ధారించబడి, ఎనిమిది సంవత్సరాలు జైలు జీవితం గడిపారు. ఈ ఎనిమిది సంవత్సరాలు వారి జీవితంలో అమూల్యమైనవి. స్వేచ్ఛను కోల్పోయి, కుటుంబానికి దూరమై, సమాజంలో తలదించుకుని జీవించాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది. ఇది న్యాయ వ్యవస్థలోని లోపాలను, దర్యాప్తు ఏజెన్సీల బాధ్యతారాహిత్యాన్ని తేటతెల్లం చేస్తుంది.

అతి ఉత్సాహంతో, ఏదో ఒక తీర్పు ఇవ్వాలనే తొందరపాటుతో దర్యాప్తు జరిపినా, లేదా ఉద్దేశపూర్వకంగా కేసును పక్కదారి పట్టించినా, అన్యాయం జరుగుతుంది. అదే సమయంలో, దర్యాప్తులో జాప్యం జరిగినా, సాక్ష్యాలు తారుమారైనా, నిరపరాధులకు సరైన న్యాయం అందదు. ఈ రెండు పరిస్థితులు పౌరుల ప్రాథమిక హక్కులను కాలరాస్తాయి, వారి ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీస్తాయి. నిర్దోషులను దోషులుగా చిత్రీకరించడం ద్వారా, వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసం సన్నగిల్లుతుంది, ఇది ప్రజాస్వామ్యానికి మంచిది కాదు.

'విజన్ 2026' గా మనం కోరుకునే సమాజం ఇది కాదు. ప్రతి పౌరుడికి న్యాయం సకాలంలో, పారదర్శకంగా అందాలి. పోలీసు దర్యాప్తులో నిజాయితీ, సమర్థత, పారదర్శకత ఉండాలి. ప్రాసిక్యూషన్ విధి కేవలం శిక్ష విధించడం కాదు, నిజమైన న్యాయం జరిగేలా చూడటం. నిరపరాధులకు స్వేచ్ఛను తిరిగి ఇవ్వడం ద్వారా న్యాయస్థానం తన బాధ్యతను నిర్వర్తించినప్పటికీ, కోల్పోయిన ఎనిమిది సంవత్సరాల జీవితాన్ని ఎవరు తిరిగి ఇవ్వగలరు? వారిపై పడిన మచ్చను ఎలా తుడిచివేయగలం?

ఈ సంఘటన మన న్యాయ వ్యవస్థకు ఒక హెచ్చరిక. దర్యాప్తు సంస్థలు, న్యాయవాదులు, న్యాయమూర్తులు అందరూ కలిసికట్టుగా, నిజాయితీగా పని చేస్తేనే పౌరులకు న్యాయంపై విశ్వాసం పెరుగుతుంది. ఇలాంటి 'బూటకపు' దర్యాప్తులు పునరావృతం కాకుండా చూడటం మనందరి సామాజిక బాధ్యత.

ఓటు కేవలం హక్కు కాదు.. బాధ్యత కూడా!